PENJAWAT AWAM PERLU MENINGKATKAN KUALITI BAHASA

Oleh ZURAINI HAJI ABU BAKAR

Oktober 2011, Bulan Bahasa Kebangsaan (BBK) disambut lagi. Setiap kali BBK, pelbagai acara  kebahasaan dan kesusasteraan diadakan di setiap negeri bagi memeriahkan lagi sambutan tersebut. Antara acara kebahasaan yang diadakan setiap tahun termasuklah Syarahan Tokoh Bahasa.

Pada 11 Oktober 2011, Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) dengan kerjasama Perbadanan Putrajaya sekali lagi mengadakan Syarahan Tokoh Bahasa, di Dewan Sri Melati, Kompleks Perbadanan  Putrajaya, bersempena dengan sambutan BBK peringkat Putrajaya. Kali ini, syarahan telah disampaikan oleh pejuang bahasa yang  tidak asing lagi dalam memperjuangkan dan memartabatkan bahasa Melayu, iaitu Profesor Dr. Awang Sariyan,  Penasihat Persatuan Linguistik Malaysia dan Penyandang Pertama Kursi Pengajian Melayu Malaysia-China, Kementerian Pengajian Tinggi Malaysia/ Beijing Foreign Studies University (BFSU).

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa Disember 2011.

BAHASA MELAYU LUWES TIDAK MENJEJASKAN JATI DIRI

Oleh DIARANI MAT ADAM

Pada 24 Oktober 2011, bertempat di Dewan Semarak, Akademi Pengajian Melayu, Universiti Malaya (UM), berlangsung Syarahan Majlis Bahasa Brunei Darussalam-Indonesia-Malaysia (MABBIM). Syarahan yang dialu-alukan oleh Dr. Hajah Fadilah Jasmani, Ketua Bahagian Peristilahan dan Leksikologi ini menampilkan seorang pensyarah dari Universiti Brunei Darussalam (UBD) yang aktif dalam bidang kebahasaan, iaitu Dr. Hajah Dayang Fatimah Haji Awang Chuchu.

Fatimah yang menyampaikan syarahan bertajuk “Keluwesan, Jati Diri dan Aktiviti Pengantarabangsaan Bahasa Melayu” merupakan penyampai syarahan kali keempat. Penyampai Syarahan MABBIM yang pertama, iaitu pada tahun 2008 ialah Haji Awang Mohd. Zaini Haji Awang Omar, juga dari Brunei Darussalam. Manakala Profesor Dr. Nor Hashimah Jalaluddin dari Malaysia merupakan penyampai syarahan kali kedua yang telah diadakan pada tahun 2009.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa Disember 2011.

Pengkomputeran Bahasa, Wahana Pengantarabangsaan Bahasa

Dahulu, hal yang berkaitan dengan bahasa dilakukan secara manual sahaja. Kini, segalanya berubah. Teks ditulis dalam pelbagai bentuk, termasuklah dalam bentuk digital yang berasaskan teknologi maklumat.

Di ruang siber dan di pasaran kini, terdapat pelbagai produk teknologi maklumat yang berkaitan dengan bahasa Melayu, termasuklah Korpus Dewan Bahasa dan Pustaka (KDBP), kamus internet, Mykamus Dewan Pro v5.9, kamus elektronik Dewan Eja Pro, dan kamus elektronik Besta. Produk ini dihasilkan untuk memudahkan pengguna bahasa Melayu, terutamanya dalam menyelesaikan masalah bahasa dan membuat penyelidikan bahasa.

KDBP merupakan program yang digerakkan seawal tahun 1983, yang pada peringkat awalnya dikenali sebagai Pangkalan Data KDBP. Korpus ini merupakan korpus digital bahasa Melayu yang dibina oleh DBP untuk memudahkan pengguna bahasa melakukan penyelidikan bahasa Melayu. Korpus DBP juga dapat digunakan sebagai pusat pengumpulan data untuk penyediaan kamus. Sehingga bulan September 2011, di dalamnya telah terkumpul 105 juta kata daripada pelbagai genre yang telah diformatkan, dirakam dan disimpan secara berstruktur.

DBP turut menyediakan kamus internet yang dapat dicapai melalui http:// prpm.dbp.gov.my. Kamus yang dikenali sebagai Pusat Rujukan Persuratan Melayu (PRPM) ini bukan sekadar kamus ekabahasa, tetapi juga meliputi kamus Melayu dan Inggeris, istilah (Malaysia, Indonesia dan Brunei), ensiklopedia, puisi, bahasa sukuan (Sabah dan Sarawak), peribahasa, arkib khidmat nasihat DBP, dan tesaurus bahasa Melayu. Kemudahan ini amat bermanfaat kepada pengguna yang berhadapan dengan masalah bahasa, terutamanya untuk mencari makna dan padanan sesuatu kata.

Selain produk tersebut, dalam ruang siber kini, terdapat pelbagai produk bahasa Melayu yang disebarkan secara percuma, termasuklah akhbar dan majalah dalam talian, seperti Berita Harian, Utusan Malaysia, Dewan Masyarakat, Dewan Bahasa, dan Dewan Sastera dan Tunas Cipta. Mykamus Dewan Pro v5.9, kamus elektronik Dewan Eja Pro, dan kamus elektronik Besta pula merupakan antara perisian dan produk yang dijual di pasaran.

Dengan adanya produk hasil daripada pengkomputeran bahasa, bahasa Melayu dapat dipelajari dan disebarkan dengan lebih mudah dan meluas dalam dunia siber yang tiada sempadannya. Yang penting, bahasa yang disebarluaskan itu merupakan bahasa Melayu tinggi atau bahasa yang berkualiti.

Bahasa Melayu dan Kamus Internet

Oleh NOORDIN ZAKARIA

Perkataan “kamus” berasal daripada bahasa Arab, iaitu qamus. Kamus asalnya merupakan sejenis buku rujukan yang menerangkan makna sesuatu kata dan berfungsi untuk membantu pengguna mengenal perkataan baharu. Selain menerangkan maksud perkataan, sesetengah kamus turut mengandungi panduan sebutan, etimologi dan contoh penggunaannya. Bagi menguatkan pemahaman pengguna atau pelajar bahasa, sesetengah kamus juga dilengkapi ilustrasi.

Tradisi perkamusan berkaitan secara langsung dengan perkembangan pelbagai aktiviti global, termasuklah perdagangan, penyebaran agama dan penjajahan. Kewujudan sesebuah kamus bergantung pada sesuatu keperluan. Contohnya, Kamus Wilkinson telah dicetak semula di Tokyo, Jepun, dan dijadikan bahan rujukan oleh mata-mata Jepun untuk membolehkan mereka bertutur dengan orang Melayu bagi mendapatkan maklumat tentang geografi Tanah Melayu dan budaya masyarakat Melayu.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa November 2011.

TextSTAT Menganalisis Teks Berbantukan Komputer

Oleh RADIAH YUSOFF

Dari sudut kepenggunaan, perisian TextSTAT ini sangat sesuai digunakan terutamanya untuk pengajaran dan pembelajaran kursus seperti morfologi, sintaksis, analisis wacana, analisis teks, analisis kontrastif, dan linguistik korpus.

Terdapat pelbagai perisian konkordans yang digunakan untuk menganalisis data dalam bentuk teks, seperti WordSmith dan Language Explorer 2.0. Ada yang perlu dibeli, dan ada juga yang percuma.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa November 2011.

Hanya dalam Terjemahan

Oleh ZULKIFLI SALLEH

Dalam akhbar The Washington Post pada pertengahan September lalu, Martin Ford menulis perihal superkomputer IBM yang dapat meningkatkan penjagaan kesihatan. Dengan merujuk komputer itu sebagai “Dr. Watson”, Ford telah mengemukakan beberapa soalan, seperti “Berapa lamakah lagi anda mungkin berjumpa dengan Dr. Watson?” dan “Mampukah Dr. Watson menjadi lebih baik daripada doktor anda?”

Soalan itu bertujuan menunjukkan kehebatan dan kecanggihan komputer yang mampu mengatasi kebijakan manusia. Perkara ini dijelaskan oleh Ford bahawa Watson boleh menggodak berjuta-juta sejarah kes untuk mempelajari diagnosis yang berkemungkinan betul dan jenis rawatan yang paling berkesan. Secara serta-merta sistem tersebut memproses buku teks perubatan, rekod perubatan elektronik dan penyelidikan terkini yang diterbitkan.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa November 2011.

Akronim dan Kependekan dalam Bahasa Melayu

Oleh SOH BEE KWEE

Dalam bahasa Melayu, akronim dan kependekan digunakan secara meluas, bukan sahaja dalam media cetak, seperti akhbar dan majalah, tetapi juga dalam media elektronik, seperti internet.

Persamaan yang ketara antara akronim dengan kependekan ialah kedua-duanya terbentuk daripada gabungan huruf pertama. Misalnya, ADUN dan JAIS yang merupakan akronim untuk Ahli Dewan Undangan Negeri dan Jabatan Agama Islam Selangor. DEB dan BSN pula merupakan kependekan untuk Dasar Ekonomi Baru dan Bank Simpanan Nasional.

Walau bagaimanapun, sebutan bagi akronim dan kependekan adalah berbeza. Akronim disebut seperti kata biasa. Singkatan pula disebut huruf demi huruf, misalnya [D.E.B] dan [B.S.N]. Selain itu, ada juga akronim yang dibentuk oleh gabungan suku kata daripada dua perkataan atau lebih. Sebagaimana akronim, kependekan juga digunakan dengan meluas dalam media cetak dan elektronik. Ada juga antara kependekan yang biasa digunakan sememangnya berasal daripada kependekan bahasa Inggeris.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa November 2011.

MEMPERKAYA WAWASAN PEMBACA