Akronim dalam Tulisan Jawi

Oleh Munsyi Jawi

     Bagaimanakah ejaan akronim Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, iaitu PBB dalam tulisan Jawi? Adakah pa-ya-baya- ba-ya atau pa-ba-ba? Untuk mendapatkan jawapannya, bacalah tulisan ini hingga akhir kerana aspek inilah yang akan menjadi fokus perbincangan ruangan ini pada bulan ini.

      Apakah akronim? Menurut Kamus Dewan edisi keempat, akronim bermaksud kependekan yang terbentuk daripada gabungan huruf-huruf pertama atau suku kata beberapa perkataan yang boleh diujarkan sebagai satu perkataan. Perkataan DBP misalnya, merupakan kependekan hasil gabungan huruf-huruf pertama perkataan Dewan Bahasa dan Pustaka. Contoh akronim yang terhasil daripada gabungan suku kata pula ialah MARA kerana perkataan ini terbentuk daripada perkataan Majlis Amanah Rakyat. Dalam sistem tulisan Jawi, terdapat kaedah tertentu untuk mengeja akronim. Bagi akronim yang terbentuk daripada gabungan perkataan bahasa Melayu yang dilafazkan huruf demi huruf seperti DBP, perkataan ini hendaklah ditulis dengan menggunakan huruf dalam abjad Jawi dan dibubuh tanda titik selepas setiap huruf tersebut. Oleh itu, DBP dieja dal-ba-pa dan bukannya dal-ya-ba-ya-pa-ya. Dengan ini terjawablah persoalan tentang kaedah mengeja akronim bagi perkataan “Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu” yang dibangkitkan pada permulaan tulisan ini. Kaedah pengejaan ini terpakai pada nama jabatan, organisasi, pertubuhan, syarikat dan seumpamanya.

Rencana ini dipetik dari Dewan Bahasa keluaran November

Peranan Dewan Bahasa dan Pustaka dalam Penerbitan dan Penterjemahan

Oleh Datuk Dr. Awang Sariyan

      Peranan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) sebagai perintis dalam dunia penerbitan buku di Malaysia bertolak daripada penggubalan Akta DBP 1959 (Pindaan 1978) yang memperuntukkan mandata kepada DBP untuk “mencetak atau menerbitkan atau membantu usaha percetakan atau penerbitan buku, majalah, risalah dan bentuk persuratan lain dalam bahasa kebangsaan dan bahasabahasa lain”. Buku terjemahan yang pertama, Anak Raja dengan Anak Papa (1958, terjemahan Za’ba), selain penerbitan majalah sulung, Dewan Bahasa (1957), yang diterbitkan ketika DBP masih beroperasi di Jalan Young, Kuala Lumpur, menjadi asas yang signifikan untuk DBP melunaskan amanah yang dipertanggungjawabkan, sekali gus menyediakan rintisan untuk mencorakkan dunia penerbitan di Malaysia bagi membangunkan tamadun bangsa.

     Kerajaan Malaysia amat menyokong perkembangan industri buku dan undangundang yang berkaitan dengan penerbitan bahan bercetak yang sedia ada di negara ini. Dasar kerajaan Malaysia, khususnya yang berkaitan dengan prinsip dan pendekatan Samudera Biru yang menggalakkan perkembangan kreativiti dan inovasi dalam kalangan masyarakat, secara tidak langsung dapat memantapkan industri penerbitan buku di Malaysia.

       Malaysia sentiasa berusaha menobatkan industri penerbitan buku dengan kesedaran bahawa industri buku perlu diberikan perhatian yang utama memandangkan peranannya sebagai asas perkembangan dalam bidang literasi dan pendidikan, yakni bidang yang mampu mengangkat pemerkasaan dan pengupayaan ilmu pengetahuan sesebuah masyarakat. Pada masa yang sama, industri buku amat signifikan kepada kemajuan dan pertumbuhan negara, seiring dengan dasar kerajaan Malaysia untuk mentransformasikan Malaysia secara komprehensif menerusi Program Transformasi Kerajaan dan Program Transformasi Ekonomi.

Rencana ini dipetik dari Dewan Bahasa keluaran November

Pengalaman Bahasa dan Dunia Arab

Oleh Awang Azman Awang Pawi

     Bahasa Arab dianggap sebagai teras kepada bahasa dunia dari perspektif keagamaan. Hal ini dikatakan demikian kerana bahasa Arab digunakan oleh Nabi Adam dan merupakan bahasa Syurga. Penyebaran bahasa yang meluas di serata dunia menyebabkan kepelbagaian bahasa tercipta. Bahasa Inggeris dianggap bahasa baharu berbanding dengan bahasa Arab yang dapat bertahan lama.

      Bahasa Arab merupakan satu-satunya bahasa Semit yang
mempunyai penutur yang besar. Bahasa Semit merupakan bahasa yang dituturkan di Timur Tengah, Afrika Timur dan Afrika Utara yang merupakan cabang rumpun timur laut bahasa Afro-Asia yang berasal dari luar Afrika. Bahasa ini berasal dari Arab Selatan sebelum berkembang dan menyeberang ke Ethiopia. Istilah Semit sendiri berasal daripada bahasa Latin, iaitu Semita dan Semiticus atau shem yang bermakna Syam. Golongan Samiyyah ini bertutur bahasa Arab kuno.

       Dalam bahasa Inggeris Semit dikenali sebagai semitic. Menurut sejarah, Syam merupakan salah seorang anak Nabi Noh. Namun, penggolongan istilah Semitik sebagai rumpun bahasa hanya berlaku pada tahun 1813. Dalam bahasa Semitik ini, bahasa Arablah yang merupakan bahasa terbesar, iaitu mempunyai penutur sebanyak 206 juta orang, diikuti oleh bahasa Amhar seramai 27 juta, bahasa Ibrani sekitar 7 juta dan bahasa Tigris seramai 6.8 juta penutur. Bahasa ini merupakan antara bahasa yang terawal dunia.

Rencana ini dipetik dari Dewan Bahasa keluaran November

Bahasa Melayu dan Industri Pelancongan di Krabi

Oleh Zaidi Ismail

      Setelah selesai penggambaran di Phuket, petang Ahad,25 Mei 2014, kami meneruskan kembara untuk penyelidikan dan penggambaran di Krabi. Kami tiba di situ sekitar pukul 5.00 petang setelah melalui perjalanan sejauh 160 kilometer.

     Sesampainya di Krabi, kami terus mendaftar masuk di Hotel P.K. Mansion Krabi yang letaknya berhampiran dengan pusat pantai Krabi, kawasan tumpuan utama pelancong. Di situ, penyelidikan dan penggambaran bermula di lokasi pasar malam yang terdapat ramai peniaga yang beragama Islam yang boleh berbahasa Melayu. Kami melakukan penggambaran di situ hingga pukul 11.00 malam.

       Keesokan paginya, setelah mendaftar keluar dari hotel, penyelidikan dan penggambaran diteruskan di sepanjang kawasan
pesisir pantai Krabi. Pantai Krabi yang letaknya di pesisiran pantai barat Thailand Selatan, merupakan kawasan pelancongan yang terkenal dan pesat membangun. Sepanjang tahun, ramai pelancong dari luar, terutamanya dari alam Melayu, seperti Malaysia, Indonesia dan Brunei melancong ke situ. Situasi ini telah mendorong penggiat industri pelancongan untuk mendalami dan menguasai bahasa Melayu. Perkembangan ini turut memberikan kesan kepada penyebaran bahasa Melayu dalam kalangan masyarakat tempatan.

Rencana ini dipetik dari Dewan Bahasa keluaran November

Bahasa Utama dan Bahasa Kedua

Oleh Hannah Zulkifli

      Ketika kempen awal Parti Republikan untuk memilih bakal calon parti itu untuk pilihan raya presiden Amerika Syarikat tahun 2016, kaum imigran atau pendatang imigran turut mendapat perhatian, iaitu apakah bahasa yang sepatutnya digunakan oleh mereka.

     Dalam kalangan calon yang bertanding, tercetus kontroversi apabila Donald Trump mengkritik Jeb Bush kerana bertutur dalam bahasa Sepanyol semasa berkempen. Bagi Trump, Bush sepatutnya menunjukkan contoh dengan bertutur dalam bahasa Inggeris ketika di Amerika Syarikat. Trump dikatakan memberikan respons terhadap komen yang dilemparkan oleh Bush pada awal September, menggasak Trump dalam bahasa Sepanyol. Bekas Gabenor Florida itu, ketika wawancara dengan Good Morning America, mempertahankan penggunaan bahasa Sepanyol, mengatakan kritikan Trump terhadap beliau itu “kelakar” yang membuatkan beliau ketawa.

     Jef Bush dilaporkan menggunakan bahasa Sepanyol ketika beliau muncul di sekolah dwibahasa di Miami, selepas para pelajar dan pemberita bertanyakan soalan dalam bahasa Sepanyol. Beliau menjelaskan kanak-kanak comel itu semuanya bertutur dalam bahasa Inggeris, tetapi mereka juga bertutur dalam bahasa Sepanyol dan seorang daripada mereka mengemukakan soalan dalam bahasa Sepanyol dan beliau menjawabnya dalam bahasa itu. “Itulah realiti Amerika, itulah kebaikan Amerika. Itulah jenis Amerika yang kita mahu,” kata Bush, merujuk legasi pelbagai budaya Amerika Syarikat. Beliau menunjukkan bahawa Trump ialah hipokrit dalam kritikannya, kerana hartawan itu pernah mendapat kontrak dengan rangkaian Univision bahasa Sepanyol.
“Adakah kita akan menutup semula kelas bahasa asing?” tanya Bush. Beliau jelas menolak pandangan Trump bahawa orang ramai sepatutnya hanya bertutur dalam bahasa Inggeris di Amerika Syarikat. “Kita negara yang bertutur dalam bahasa Inggeris.”

Rencana ini dipetik dari Dewan Bahasa keluaran November

Antara Kata Majmuk dengan Simpulan Bahasa

Oleh S. Nathesan

      Pengguna bahasa Melayu kerap menghadapi pelbagai kemusykilan untuk memahami dan mempelajari bahasa Melayu dengan baik. Antaranya, termasuk juga kekeliruan antara kata majmuk dengan simpulan bahasa. Kemusykilan tersebut berlaku kerana kedua-dua kata majmuk dan simpulan bahasa biasanya dibentuk oleh dua perkataan, seperti jam tangan dan buah tangan. Jam tangan merupakan kata majmuk, manakala buah tangan ialah simpulan bahasa.

      Antara kemusykilan dalam persoalan ini termasuklah kurang memahami konsep kata majmuk dan simpulan bahasa, dan juga tidak dapat membezakan kata majmuk dengan simpulan bahasa secara spesifik. Contohnya, ada juga pengguna yang berpendapat bahawa kata majmuk seperti anak bapa, lintang-pukang, salah laku, tingkah laku dan zaman sains sebagai simpulan bahasa (Khidmat Nasihat, http://prpm.dbp.gov.my/). Dalam hal ini, kita sedia maklum bahawa senarai tersebut bukanlah simpulan kata, tetapi kata majmuk.

      Demikian juga ada yang beranggapan bahawa sebilangan simpulan bahasa yang berikut ini sebagai kata majmuk. Contohnya, meninggal dunia, peredaran zaman, gaji pokok, jalan tengah, orang jemputan dan kakitangan. Hal demikian berlaku kerana pengguna sudah begitu lazim dengan bentuk tersebut sehingga mereka tidak sedar bahawa kata majmuk tersebut ialah simpulan bahasa.

Rencana ini dipetik dari Dewan Bahasa keluaran November

Bahasa Melayu sebagai Alat Perpaduan: Cabaran Melalui Sistem Pendidikan

Oleh Suhaizi Suhaimi

      Pada zaman pemerintahan British, bahasa Melayu hanyalah menjadi bahasa pengantar utama di sekolah-sekolah vernakular Melayu, manakala sekolah vernakular bangsa lain menggunakan bahasa ibunda mereka sendiri berikutan dasar pecah dan perintah penjajah British ketika itu. Sistem pendidikan tersebut mempunyai perbezaan dalam banyak aspek, seperti sukatan pelajaran, bahasa pengantar, kemudahan yang disediakan serta peluang pekerjaan. Hasilnya, jurang yang tercipta ini tidak mendorong semangat kekitaan dalam kalangan kaum yang berbeza dan akhirnya menghalang perpaduan di dalam negara ini. Namun begitu, apabila Tanah Melayu mencapai kemerdekaan, pelbagai usaha untuk memartabatkan bahasa Melayu telah dilakukan oleh pembesar-pembesar Melayu yang menunjukkan bahawa bahasa Melayu mampu dijadikan bahasa pengantar dalam sistem pendidikan negara kita. Sistem pendidikan ini termasuklah dari peringkat rendah iaitu sekolah tadika sehinggalah ke peringkat pengajian tinggi.

      Bahasa Melayu dilihat berfungsi penuh sebagai alat komunikasi dan merupakan alat perhubungan bagi masyarakat majmuk di Malaysia menyampaikan perasaan atau pemikiran dalam bentuk tulisan, lisan mahupun isyarat. Malaysia yang mempunyai masyarakat yang berbilang bangsa dapat disatukan dengan menggunakan bahasa komunikasi yang dapat difahami oleh semua masyarakat iaitu bahasa Melayu. Namun begitu, terdapat segelintir rakyat Malaysia yang malu berbahasa kebangsaan terutamanya dalam bilik darjah dan hal ini sememangnya memberikan kesan buruk terhadap perpaduan melalui sistem pendidikan. Menurut Bernardo (2000), perasaan malu berkomunikasi menjadi penghalang kepada keberkesanan pembelajaran dan interaksi dalam bilik darjah. Disebabkan memiliki kemahiran berbahasa kebangsaan yang rendah, murid tersebut mengambil tindakan untuk ‘mendiamkan diri’ daripada berinteraksi antara satu sama lain lantas mengakibatkan perpaduan antara kaum sukar dibentuk. Apabila kurangnya interaksi dalam kalangan kaum yang berbeza, maka masyarakat majmuk ini tidak saling mengenali antara satu sama lain. Hal tersebut menyebabkan berlakunya ‘defisit kepercayaan’ yang menyukarkan lagi perpaduan antara kaum. Oleh hal yang demikian, bahasa komunikasi yang dapat difahami oleh semua masyarakat amat penting bagi mengutarakan sesuatu idea. Setiap idea perlu disampaikan dalam bentuk yang gramatis serta berkualiti untuk diterima dan diguna pakai dalam kalangan masyarakat. Jelaslah bahawa bahasa komunikasi yang satu amat penting dan akan dapat meningkatkan hubungan dan menambah kualiti komunikasi antara satu sama lain, terutamanya dalam sistem pendidikan.

Rencana ini dipetik dari Dewan Bahasa keluaran November

MEMPERKAYA WAWASAN PEMBACA