Sejarah Etimologi Melayu daripada Sumber Nadir Cina

Oleh Awang Azman Awang Pawi

Ketika membelek-belek bahan sumber langka di perpustakaan Leiden, penulis menemukan sumber menarik yang ditulis oleh pengkaji bahasa Melayu yang agak kurang diketahui oleh generasi sekarang, iaitu Gustaaf Schlegel. Beliau tidak termasyhur seperti R.O Winstedt atau Wilkinson tetapi kajiannya setanding dengan tokoh tersebut.

Schlegel merupakan pengkaji sejarah, budaya dan bahasa Cina. Beliau mula mempelajari bahasa Cina sejak berumur sembilan tahun daripada pengkaji J. J. Hofman yang merupakan pengkaji sejarah dan kebudayaan Jepun. Ayahnya Hermann berasal daripada peribumi Saxon, Jerman, terdidik di Vienna sebelum ke Belanda pada tahun 1827. Hermann bekerja di Muzium Leiden dalam lapangan kajian timur dan mempunyai pengalaman berurusan dengan Dutch East Indies dan dilantik sebagai Pengarah Muzium Leiden.

Schlegel pula terlibat dalam kajian alam semula jadi mengikut jejak kerjaya ayahnya meskipun banyak perkara dalam riwayat hidupnya tidak diketahui oleh keluarganya, termasuklah perihal mempelajari bahasa Cina. Beliau pernah bekerja sebagai penterjemah di mahkamah tinggi di pejabat kolonial Batavia. Di situlah beliau menerbitkan monograf ilmiah pada tahun 1866. Minat yang tinggi terhadap masyarakat Cina mendorongnya mendalami masyarakat itu hingga peringkat doktor falsafah dan memperolehnya dari University of Jena pada tahun 1868. Sebenarnya, nama Schlegel sudah lama terkenal melalui penerbitan dan ijazah doktor falsafah.

Beliau terlibat dalam pengajaran bahasa Belanda-Cina dalam kalangan penterjemah di Belanda apabila beliau kembali ke Belanda kerana sakit teruk pada tahun 1872. Beliau diberi cuti sakit selama dua tahun dan di sinilah beliau menaruh minat dalam kajian Timur. Seterusnya, pada tahun 1873, beliau menulis surat kepada menteri yang terlibat khusus dalam kolonial untuk menubuhkan jawatan dalam universiti dan surat tersebut diterima. Schlegel dilantik sebagai “profesor luar biasa” dalam bidang Kajian Cina di Universiti Leiden pada tahun 1875 dan profesor penuh pada tahun 1877. Di sinilah pemantapan kerjaya akademik Schlegel berlangsung.

Puncak kerjaya Schlegel agak tragis kerana penyakit diabetes, menyebabkan beliau menjadi buta dan membawa persaraannya dalam dunia akademik pada tahun 1902. Kamus Belanda-Cina yang diterbitkan dalam empat jilid terbit pada tahun 1882-1891 banyak mendapat pengiktirafan antarabangsa. Penerbit Brill yang ditubuhkan pada tahun 1683 yang terletak di Leiden memainkan peranan dalam menerbitkan karya Schlegel.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa, Jun 2012.

Leave a Reply