Politik Bahasa Membentuk Etimologi Filipina

Oleh Awang Azman Awang Pawi

Terdapat beberapa persamaan antara perbendaharaan kata bahasa Tagalog dengan Melayu Sarawak. Ketika penulis berkesempatan bertemu dengan ahli akademik Filipina, kami bertukar-tukar pandangan dalam mencari persamaan sebagai satu rumpun di alam nusantara ini. Hasilnya, kami mendapati Filipina merupakan sebahagian daripada dunia Melayu sebelum dikuasai oleh dua kuasa besar kolonial, iaitu Sepanyol dan Amerika Syarikat.

Dunia Nusantara yang terbentang luas meliputi kepulauan Filipina sebelum kedatangan agama Kristian lagi. Walau bagaimanapun, kolonialisme telah mengubah masyarakat di Filipina yang kini merupakan 90 peratus penduduknya beragama Kristian manakala penduduk Islam cuma tinggal lima peratus. Pembaratan kebudayaan juga berlaku dalam masyarakat Filipina. Kesannya, bahasa Inggeris menjadi bahasa pemerintah dan pengantar dalam pendidikan walaupun bahasa kebangsaan ialah “Pilipino” yang bersumberkan bahasa Tagalog. Istilah Tagalog bermaksud penduduk yang tinggal di perairan sungai.

Situasi di Filipina ini merupakan kesan pembaratan kebudayaan selama 400 tahun oleh kolonial Sepanyol dan Amerika. Yang dapat dikesan, Filipina mempunyai sekitar 87 bahasa dan dialek peribumi yang dituturkan di bawah rumpun Melayu-Polinesia. Tiga bahasa peribumi yang banyak dituturkan ialah bahasa Cebuano, Tagalog dan Ilocano. Bahasa Cebuano dituturkan di utara Luzon manakala, bahasa Tagalog pada mulanya dituturkan di kawasan Manila. Manakala bahasa masyarakat Islam tertumpu di kepulauan Sulu, di tengah dan barat Mindanao, serta kawasan utara Luzon.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Bahasa Oktober 2011. Sila dapatkan di pasaran sekarang.

Leave a Reply